Rozdzielność majątkowa – kiedy, po co, z jakim skutkiem?

Temat rozdzielności majątkowej często pojawia się w ramach konsultacji, których udzielam w swojej kancelarii adwokackiej w Gorzowie Wielkopolskim. Klienci zainteresowani są informacjami w zakresie sposobów jej ustalenia, skutków i tego, kiedy jest ona ewentualnie zalecana.

Podstawową formą ustroju majątkowego między małżonkami jest wspólność majątkowa małżeńska. Powstaje ona z mocy prawa w momencie zawarcia związku małżeńskiego.

Zdarza się jednakże, że jeden z małżonków ma ryzykowną działalność gospodarczą, która w perspektywie może generować zadłużenie, bądź też ma skłonność do trwonienia majątku małżeńskiego poprzez oddawanie się hazardowi – wielokrotnie bowiem takie stany faktyczne były mi referowane przez klientów w mojej kancelarii adwokackiej.

Wówczas dla ochrony interesów drugiego z małżonków zasadnym jest ustanowienie między nimi rozdzielności majątkowej małżeńskiej. Uczynić to można albo umownie, na mocy porozumienia między małżonkami, bądź też, w braku porozumienia, poprzez złożenie powództwa w sądzie.

Jak stanowi art. 47 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego,  małżonkowie mogą przez umowę zawartą w formie aktu notarialnego wspólność ustawową rozszerzyć lub ograniczyć albo ustanowić rozdzielność majątkową lub rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków (umowa majątkowa). Co istotne, umowa taka może poprzedzać zawarcie małżeństwa.Po zawarciu umowy małżonkowie nie nabywają już majątku wspólnego. Istnieją jedynie dwie odrębne masy majątkowe, których powstanie stanowi skutek zawarcia umowy. Jeżeli umowę zawarto w trakcie trwania małżeństwa, powstały majątek wspólny należy podzielić, co jest dopuszczalne w ramach jednego aktu notarialnego.

Umowę o ustanowieniu rozdzielności majątkowej można w każdym czasie rozwiązać, co determinować będzie powrót do funkcjonowania wspólności majątkowej małżeńskiej – o ile oczywiście małżonkowie nie wybiorą innej formy ustroju majątkowego.

Należy mięc na względzie istotną okoliczność dotyczącą skuteczności funkcjonowania rozdzielności majątkowej wobec osób trzecich, w tym np. wierzycieli jednego z małżenków. Małżonkowie mogą bowiem powoływać się wobec osób trzecich na fakt panowania między nimi tego ustroju tylko wtedy, gdy zawarcie ich umowy majątkowej oraz jej rodzaj był tym osobom wiadomy – o czym stanowi art. 47 ze zn. 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

W przypadku natomiast, gdy jeden z małżonków nie chce wyrazić zgody na umowne zniesienie wspólności majątkowej, nie jest możliwe zawiązanie umowy majątkowej w obecności notariusza w kancelarii notarialnej w drodze złożenia oświadczenia przez jednego z małżonków. W takiej sytuacji niezbędne będzie żądanie zniesienia wspólności przed sądem.

Zniesienie wspólności w drodze powództwa przed Sądem może nastąpić z ważnych powodów i może go żądać zarówno każdy z małżonków, bądź też wierzyciel jednego z małżonków, o ile uprawdopodobni, że zaspokojenie wierzytelności stwierdzonej tytułem wykonawczym wymaga dokonania podziału majątku wspólnego małżonków.

Co również ważne, tylko sąd ma możliwość orzeczenia o ustaleniu rozdzielności majątkowej z datą wsteczną – nie można zrobić tego w drodze umowy zawartej przed notariuszem.

W przypadku jakichkolwiek wątpliwości co do słuszności pozostawania w ustroju rozdzielności majątkowej, warto zasięgnąć fachowej porady – w tym celu zapraszam do swojej kancelarii adwokackiej w Gorzowie Wielkopolskim.